Köşə Yazıları Tural İsmayılov

Duyğuların gücü və insanın ona olan ehtiyacı

İnsan yalnız ağıl varlığı deyil, həm də duyğu varlığıdır. Onun düşüncələri qədər hissləri də kimliyini formalaşdırır. Tarix boyu bütün böyük mədəniyyətlər duyğuların üzərində qurulub. Çünki duyğunun olmadığı yerdə nə sənət var, nə ədəbiyyat, nə də musiqi.

Ağıl insana yol göstərir, amma duyğu o yolu yaşadır. İnsanı hərəkətə gətirən çox vaxt riyazi hesablamalar deyil, qəlbinin dərinliyindən gələn səsdir. Vətən uğrunda savaşan qəhrəmanları düşünəndə onları irəli aparanın həm də duyğunun gücü olduğunu görürük. Əslində, duyğular insanın varlığının güzgüsüdür: kədərimiz, sevincimiz, ümidlərimiz bizi biz edən mahiyyətə çevrilir. Hisslərini itirən insan özünü itirmiş sayılır.

Dünyada ən böyük yaradıcılıqlar da həmişə duyğunun bəhrəsi olub. Şairin ilhamı, bəstəkarın melodiyası, rəssamın fırçasındakı rənglər duyğunun od-alovundan doğur. Əgər hisslər olmasa, həyat yalnız mexaniki hərəkətlərdən ibarət olar, insan robotlaşar, dünya mənasız bir səhraya çevrilər. Duyğular bəşəriyyətin ortaq dilidir. Musiqi millət tanımır, çünki hisslər hamını birləşdirən universal dildir.

Amma duyğuların gücü yalnız qurucu deyil, dağıdıcı da ola bilər. Qəzəb, nifrət, qısqanclıq da duyğudur və yanlış yönləndirildikdə fəlakət gətirir. Ona görə insan hisslərinə sahib çıxmağı öyrənməlidir. Duyğunu cilovlamaq, anlamaq və doğru istiqamətə yönəltmək insanın əsas vəzifəsidir. Əks halda duyğu ağlı üstələyərək məhvə aparar. İnsan həyatında balansı tapmalı, hisslərlə düşüncəni birləşdirməlidir. Çünki yalnız ağıl üstün gəlsə, insan daşlaşır, yalnız hiss üstün gəlsə, insan yanılır. Doğru yol hər ikisinin vəhdətindədir.

Müasir dövr texnologiya ilə doludur. Sosial şəbəkələrin sürəti çox vaxt insanı duyğulardan uzaqlaşdırır. Amma insan heç vaxt duyğudan qaça bilmir. Əksinə, daha çox hiss etməyə ehtiyac duyur. Ona görə də ekranların əsirinə çevrilmiş insan yenidən təbiətə, musiqiyə, sənətə üz tutur. Çünki qəlbi doyuran, ruhu dirildən yalnız duyğudur.

Duyğular olmasa, insanlıq dəyərini itirər. Onlar olmasa, sevgi də olmaz, mərhəmət də, xatirə də. Bizim mədəniyyətimiz də əsrlərdir duyğunun gücü ilə yaşayır. Muğamın hüznü, aşığın sözü, şairin şeiriyyatı duyğunun ən saf təzahürüdür. Onları dinləyən insan sanki öz ruhunun gizli qatlarını kəşf edir.

Bütün bunlar göstərir ki, duyğular yalnız fərdi deyil, həm də milli varlığımızın sütunudur. İnsan duyğulara əbədi ehtiyac duyacaq. Çünki duyğular insanı insan edən ən böyük həqiqətdir.