Yaradıcılıq insanın içində yaranan ən saf ehtiyaclardan biridir. İnsan bəzən danışmaq üçün deyil, yazmaq üçün yaşayır. Bəzən bir fikri bölüşmək, bir cümləni kağıza köçürmək, içində doğulan hissi sözə çevirmək onun üçün adi məşğuliyyət yox, həyatının bir parçasıdır.
Yaradıcılığı boğmaq olmaz. Çünki yaradıcı insanın dünyası bir az başqadır. O, hadisələrə yalnız görünən tərəfdən baxmır. Bir küçənin sükutunda hekayə, adi bir söhbətdə fikir, keçmişdə gələcək üçün işarə görə bilir. Onun beynində daim nəsə yaranır. Fikir fikri çağırır, söz sözü doğurur. Yazmaq isə həmin daxili axının təbii nəticəsidir.
Belə bir insana “yazma”, “fikrini bölüşmə”, “bunu niyə yazırsan?” demək, əslində, yalnız bir hərəkətin qarşısını almaq deyil. Onun yaradıcılıq prosesinə toxunmaqdır. Çünki yaradıcı insan üçün yazmaq nəfəs almağa bənzəyir.
Biz bəzən yaradıcılığı yalnız böyük əsərlərlə əlaqələndiririk. Halbuki yaradıcılıq çox vaxt bir cümlə ilə başlayır. Bir fikir, bir qeyd, bir müşahidə, bir kiçik mətn insanın illər sonra yaradacağı böyük əsərin ilk toxumu ola bilər. Heç kim hansı fikrin nə vaxt böyük bir əsərə çevriləcəyini əvvəlcədən bilmir. Elə buna görə yaradıcı insana genişlik lazımdır. Onun fikirlərinin rahat dolaşa biləcəyi, sözlərini sərbəst şəkildə qura biləcəyi, düşündüyünü ifadə edə biləcəyi bir mühit. Çünki yaradıcılıq əmrə tabe olan proses deyil. Onun vaxtı da, ritmi də, istiqaməti də fərqlidir.
Yaradıcı insan çox vaxt pulun arxasınca getmir. Əlbəttə, əməyinin qarşılığını almaq onun haqqıdır. Amma onun əsas qazancı başqa yerdədir: özündən bir iz qoymaqda.
Bir yazı yazır və istəyir ki, illər sonra həmin yazı kiminsə yadına düşsün. Bir kitab ərsəyə gətirir və arzulayır ki, bir gün başqa bir insan onu oxuyub özünü tapsın. Bir fikir səsləndirir və bəlkə də heç vaxt bilməyəcək ki, həmin fikir kiminsə dünyagörüşünə təsir edib. Bu, puldan daha uzunömürlü bir qazancdır.
İnsan ömrü məhduddur. Amma insanın yaratdığı fikir öz ömrünü müəllifindən sonra da davam etdirə bilər. Bəzən bir cümlə müəllifindən yüz il çox yaşayır. Bəzən bir şeir onu yazan adamın həyatından daha uzun yol gedir. Bəzən bir kitab tamam başqa bir dövrdə, tamam başqa bir insanın əlində yenidən doğulur.
Füzuli kimi sözə böyük dəyər verilən bir coğrafiyada bunu daha yaxşı anlayırıq. Söz burada sadəcə ifadə vasitəsi deyil. Söz yaddaşdır, duyğudur, düşüncədir, tarixdir. Ona görə də yaradan insana imkan vermək həm də sözün özünə hörmət etməkdir.
Yaradıcı insanın ən böyük sərvəti onun zehnində yaranan fikirlərdir. O sərvəti məhdudlaşdırmaq yox, böyüməsinə imkan vermək lazımdır.
Qoy yazsın.
Qoy düşünsün.
Qoy fikrini bölüşsün.
Qoy öz dünyasını sözə çevirsin.
Çünki hər yaradıcı insanın içində gələcəyə göndərilən bir məktub var. Biz həmin məktubun nə vaxt, kimə və necə çatacağını bilmirik. Amma bir şeyi bilirik: yaradıcılığı boğmaq olmaz.
Çünki yaradıcı insan sadəcə bu gününü yaşamır. O, özündən sonra qalacaq izi yaradır.
