Tənzimat dövrünün nəhənglərinin təsvir olunduğu fotoşəkil, türk ədəbiyyatının unudulmaz obrazları arasında yerini tutub. Demək olar ki, təkbaşına Osmanlı modernləşmə ədəbiyyatının yarısını təmsil edir. Onların üzlərində ciddilik, intellektual çəki və yeni ədəbiyyat qurmaq qüruru aydın görünür. Ən solda Qərbləşmənin ən əhəmiyyətli yazıçısı Şinasi. Yuxarı mərkəzdə Müasir Türk Ədəbiyyatının doğuşunu simvolizə edən Əbdülhaq Hamit Tarhan. Ən sağda isə Üstat Əkrəm kimi tanınan Rəcaizadə Mahmut var. Soldan sağa Ziya Paşa və Namık Kamal oturublar.
Bu fotoşəkil, Türk ədəbiyyatında adi insanlarla və səmimiyyətlə barışdığı tarixi dönüş nöqtəsinin vizual sənədidir. Masanın ətrafında yan–yana oturan Bədri Rəhmi Eyüboğlu, Orhan Vəli Kanık və Sait Faiq Abasıyanık. Onlar türk mədəni tarixini dəyişdirən üç ayrı hekayəni təmsil edirlər.
Türk ədəbiyyatındakı əfsanəvi tərəfdaşlığın – ən intellektual, ləyaqətli və qarşılıqlı zənginləşdirən bədii əməkdaşlıqlardan birinin vizual təzahürüdür. “Ürəyim qırıq bir saatdır, həmişə sənə baxır” sətirlərinin mövzusu olan Tomris Uyar və həyat yoldaşı Turqut Uyar iki müstəqil yaradıcı zehnin təcəssümüdür.
Ece Ayhan, İlhan Berk və Edip Cansevərin yan–yana göründüyü fotoşəkil, türk ədəbiyyatı tarixindəki ən güclü, qeyri–adi və “mənalı şəkildə dəyişdirilmiş” linzalardan biridir. Üç nəhəng, dili kökündən sarsıdan fərqli cərəyanları təmsil edir.
Melih Cövdət Andayın sonrakı “Bu şəkli parkda çəkdik, dördümüz: Mən, Orhan, Oktay və Şinasi…” sətirləri ilə əbədiləşdirilmiş fotoşəkilin ədəbi dərinliyi belədir: Orhan Vəli Kanık, Melih Cövdət Anday, Oktay Rifat Horozcu və dostları Şinasi Barayın Ankara sarayının yaxınlığındakı bir parkda yan–yana oturduqları məşhur fotoşəkil, türk poeziyasında inqilab edən Garib hərəkatının vizual manifestidir.
“Sənin qədər gözəl gülümsəyən və ya dünyanı sənin qədər sevən birini heç vaxt görməmişəm.” Söhbət sevgidən getdiyindən, türk ədəbiyyatının zərif və sarsılmaz sevgi abidələrindən biri olan Sabahattin Ali və həyat yoldaşı Aliyə xanımdan bəhs etməmək olmaz. Aliyə xanım xaos dolu həyatın içində həyat yoldaşı üçün ən müqəddəs sığınacağa çevrilən bir qadın idi. Bu obraz ölməz sevginin şahidlərindən biridir.
Hazırladı: Mədinə Məcidli
