Mədinə Məcidli • Xəbərlər

Bir dünyanin min rəngi

Hər il noyabrın 16-da dünyada Beynəlxalq Tolerantlıq Günü qeyd olunur. Bu gün insanların bir-birinin fərqli düşüncələrinə, inanclarına, dinlərinə, mədəniyyətlərinə və həyat tərzlərinə hörmətlə yanaşmasının vacibliyini xatırladır. Tolerantlıq fərqlilikləri qəbul etmək, insan hüquqlarına hörmət göstərmək və cəmiyyətdə qarşılıqlı anlaşma mühitinin formalaşmasına töhfə vermək deməkdir.

Beynəlxalq Tolerantlıq Gününün təsis edilməsi 1995-ci ildə UNESCO-nun təşəbbüsü ilə bağlıdır. Həmin il təşkilatın üzv dövlətləri tərəfindən Tolerantlıq Prinsipləri haqqında Bəyannamə qəbul edilmiş, BMT isə 16 noyabr tarixini Beynəlxalq Tolerantlıq Günü elan etmişdir. Əsas məqsəd dünyada artan ayrı-seçkiliyə, dini və irqi dözümsüzlüyə, ksenofobiyaya və digər dözümsüzlük formalarına qarşı mübarizəni gücləndirmək idi. Tolerantlıq anlayışı müasir dünyada xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki qloballaşma, miqrasiya, beynəlxalq münasibətlərin genişlənməsi və müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqəsi insanların bir-birini daha yaxşı anlamasını zəruri edir. Fərqli dinlərə mənsub insanların, müxtəlif millətlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələrinin eyni cəmiyyətdə sülh şəraitində yaşaması qarşılıqlı hörmət və anlayışdan asılıdır. Tolerantlığın olmadığı mühitdə isə ayrı-seçkilik, nifrət, sosial qarşıdurma və münaqişələr üçün zəmin yaranır.

Azərbaycan tolerantlıq və multikulturalizm ənənələri ilə tanınan ölkələrdən biridir. Tarixən müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələri Azərbaycan ərazisində birgə yaşamış, ölkənin ictimai və mədəni həyatında iştirak etmişlər. Bu gün də ölkəmizdə məscidlər, kilsələr və sinaqoqların fəaliyyət göstərməsi dini müxtəlifliyə hörmətin nümunələrindən hesab olunur. Azərbaycan cəmiyyətində müxtəlif etnik və dini qrupların birgəyaşayış ənənələrinin qorunması multikultural dəyərlərin inkişafına töhfə verir. Ölkəmizdə keçirilən beynəlxalq tədbirlər, mədəniyyətlərarası dialoq platformaları və multikulturalizm təşəbbüsləri də xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Tolerantlığın formalaşmasında ailənin, təhsilin, medianın və cəmiyyətin rolu böyükdür. Uşaqlara erkən yaşlardan fərqli insanlara hörmətlə yanaşmağı öyrətmək, məktəblərdə və universitetlərdə mədəni müxtəliflik haqqında maarifləndirmə aparmaq, mediada ayrı-seçkilik və nifrət nitqinə qarşı həssas münasibət formalaşdırmaq vacibdir. Xüsusilə rəqəmsal dövrdə sosial şəbəkələrdə yayılan yanlış məlumatlar, dini və milli zəmində təhqirlər tolerantlıq mühitinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də hər bir insan öz söz və davranışlarının cəmiyyətə təsirini nəzərə almalıdır. Eyni düşüncəyə, inanca və həyat tərzinə sahib olmaq məcburiyyətində deyilik. Əsas məsələ fərqliliklərə baxmayaraq bir-birimizin hüquqlarına hörmət etmək, anlaşılmazlıqları dialoq yolu ilə həll etmək və heç kimin mənşəyinə, dininə, dilinə və düşüncəsinə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmamasına çalışmaqdır. Tolerantlıq hər gün nümayiş etdirilməli olan insani dəyərdir. Çünki sülhün təməlində hörmət, hörmətin təməlində isə bir-birini anlamaq dayanır. Tolerantlıq fərqli olmaq hüququna hörmət etmək, birlik isə həmin fərqliliklər içərisində ortaq gələcək qurmaqdır.