İnsanlıq tarixində bu günə qədər cavabı tapılmayan çoxlu sirlər var və bu sirlər əsrlərdir insanları düşündürməyə davam edir. Misir piramidalarının necə tikildiyi hələ də tam dəqiq bilinmir, çünki o dövrdə belə nəhəng daşların hansı texnologiya ilə daşınması və bu qədər dəqiq formada yerləşdirilməsi barədə müxtəlif nəzəriyyələr olsa da heç biri tam sübut olunmayıb. Bermud üçbucağında baş verən müəmmalı itkinlər də uzun illərdir izah tapmayan hadisələrdəndir, burada çoxlu gəmi və təyyarələrin yoxa çıxması barədə müxtəlif fərziyyələr irəli sürülsə də dəqiq səbəb müəyyən edilməyib.
Nazca xətləri də Peruda yerləşən və yalnız havadan baxıldıqda görünən nəhəng rəsmlərdir onların kim tərəfindən və hansı məqsədlə çəkildiyi hələ də tam aydın deyil. Stonehenge adlı qədim daş dairənin necə və hansı texnologiya ilə qurulduğu da elm üçün böyük sualdır bəzi alimlər bunu dini mərasimlərlə bağlayır bəziləri isə astronomik müşahidə məqsədi daşıdığını düşünür. Voyniç əlyazması isə indiyə qədər heç kim tərəfindən oxuna bilməyən sirli bir kitabdır onun hansı dildə yazıldığı və nə məna verdiyi müzakirə mövzusudur. Roanoke koloniyasının yoxa çıxması da tarixdə müəmmalı hadisələrdən biridir. Amerikada qurulan bu ilk ingilis yaşayış məntəqəsi birdən-birə izsiz itmiş və sakinlərin aqibəti bu günə qədər bilinmir.
Böyük Sfenksin kim tərəfindən tikildiyi mövzusunda əsas qəbul edilən fikir budur ki, o təxminən e.ə. 2500-cü illərdə IV sülalənin fironu Xafra dövründə inşa edilib. Sfenksin onun üzünü daşıdığı da düşünülür, amma bəzi alternativ nəzəriyyələr onun daha qədim ola biləcəyini iddia edir. Bununla belə arxeoloji sübutlar hələ də Xafra dövrünü ən güclü ehtimal kimi göstərir.
Dyatlov keçidi hadisəsi 1959-cu ildə Ural dağlarında doqquz turistin müəmmalı şəkildə ölməsi ilə bağlıdır. Ən çox qəbul edilən izah “lövhəvarı qar uçqunu” adlanan xüsusi qar sürüşməsi növüdür. Amma ekstrim soyuq, panika və gecə baş verən qəfil təbiət hadisələrinin kombinasiyası kimi də izah edilir, buna görə tam mübahisəsiz cavab yoxdur.
Kleopatranın məzarı isə hələ də tapılmayıb. Misirin son kraliçası VII Kleopatra və Mark Antoni e.ə. 30-cu ildə öldükdən sonra onların birlikdə dəfn edildiyi deyilir. Ən güclü ehtimallardan biri onların Aleksandriya yaxınlığında, Taposiris Maqna adlı məbəd kompleksində basdırılmasıdır, amma qazıntılar hələ nəticə verməyib.
1518-ci il rəqs epidemiyası Fransanın Strasburq şəhərində baş verib. Bir qadının küçədə dayanmadan rəqs etməyə başlamasından sonra yüzlərlə insan günlərlə, hətta həftələrlə rəqs edib və bir qismi yorğunluqdan ölüb. Ən güclü izah kütləvi psixogen xəstəlikdir, yəni stress və sosial təzyiqin yaratdığı kollektiv isteriya.
Voolpitin yaşıl uşaqları XII əsrdə İngiltərədə Voolpit kəndində tapılan yaşıl dərili iki uşaqla bağlı hekayədir. Onlar xüsusi bir dildə danışırmış və yalnız xam lobya yeyirmiş. Sonradan biri sağ qalaraq normal həyata uyğunlaşıb. Elmi izahlar arasında qidalanma pozuntusu (məsələn, xloroz) və ya folklor mifologiyası üstün tutulur, amma hadisənin real detalları qeyri-müəyyəndir.
Voynich əlyazması dünyanın ən sirli kitablarından biridir. Təxminən XV əsrə aid olduğu düşünülür, amma dili və yazı sistemi bu günə qədər heç kim tərəfindən ifşa edilməyib. Kitabda bitkilər, astronomik diaqramlar və qadın fiqurları var. Ən güclü fikir onun ya şifrə olunmuş bir dil, ya da tam mənasız “saxta mətn” olmasıdır.
Hind vadisi sivilizasiyası (Harappa mədəniyyəti) təxminən e.ə. 1900-cü illərdən sonra tədricən yoxa çıxıb. Səbəblər arasında iqlim dəyişikliyi, çay axınlarının dəyişməsi və quraqlıq əsas ehtimallardır. Bəzi tədqiqatlar əhalinin başqa bölgələrə köçdüyünü göstərir, yəni bu sivilizasiya birdən yox olmayıb, tədricən parçalanıb.
Roanoke koloniyası isə 1587-ci ildə Amerikada ingilislər tərəfindən qurulan ilk yaşayış məntəqələrindən biri idi. Qubernator Con Uayt geri qayıdanda bütün koloniyanı boş tapdı və yalnız “Kroatoan” sözünü ağaca yazılmış halda gördü. Sakinlərin yerli qəbilələrlə qarışdığı, köç etdiyi və ya öldüyü düşünülür, lakin dəqiq cavab yoxdur. Bu kimi sirlər göstərir ki insanlıq hələ də öz keçmişinin tam mənzərəsini bilmədən irəliləyir və tarixdə cavabsız çoxlu boşluqlar qalır.
Hazırladı: Mədinə Məcidli
