Braziliyanın Rio Qrande do Norte ştatında, Natal şəhərindən cənubda, Pirangi do Norte çimərliyində yerləşən Pirangi Keşyu (Anakardiya) ağacı dünyada sahəsinə görə ən böyük ağac hesab olunur.
Bu nəhəng keşyu ağacı 8 400 m² ərazini əhatə edir və 1994-cü ildə Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmişdir. Ağacın çevrəsi təxminən 500 metrdir ki, bu da təxminən 70 adi keşyu ağacının birlikdə tutduğu sahəyə bərabərdir.
Bəs nə üçün ağac bu qədər böyükdür?
Pirangi Keşyu ağacının bu qədər böyüməsinin səbəbi iki əsas genetik anomaliya ilə izah olunur:
1. Budaqların yanlara doğru böyüməsi: Normalda ağacların budaqları yuxarıya doğru inkişaf edir. Lakin bu ağacın budaqları, əsasən, yanlara doğru böyüyür.
2. Torpağa toxunan budaqların kök əmələ gətirməsi: Budaqlar o qədər ağır və çoxsaylıdır ki, yerə toxunduqda torpağa kök atır və yeni gövdə kimi inkişaf edir. Lakin bu gövdələrin hamısı hələ də eyni orqanizmə aiddir. Bu mexanizm sayəsində ağac, sanki bir neçə ağacdan ibarət böyük bir meşəyə çevrilir.
Əfsanəyə görə, ağac 1888-ci ildə Luiz Inacio de Oliveira adlı bir balıqçı tərəfindən əkilmişdir. Lakin bəzi mütəxəssislər ağacın min ildən çox yaşı olduğunu iddia edir. Bu isə onun böyümə strukturuna əsaslanaraq irəli sürülür.
Pirangi Keşyu ağacı hər il 60 000–80 000 ədəd kaju meyvəsi verir. Bu qədər məhsul tək bir ağac üçün heyrətamiz göstəricidir.
Ağac ətrafında sənətkarlıq mağazaları, 10 metrlik baxış platforması və turistlər üçün ziyarət zonaları yaradılmışdır. Bu səbəbdən Pirangi Keşyu ağacı təkcə botanika deyil, həm də turizm baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir.
Ağacın davamlı olaraq böyüməsi infrastruktur üçün müəyyən çətinliklər yaradır. Budaqların yayılması nəticəsində yaxınlıqdakı yollar və park sahələri zədələnə bilər. Bu səbəbdən bəzən ağacın bəzi hissələrinin kəsilməsi məsələsi gündəmə gəlir. Lakin bu qərar mübahisəli xarakter daşıyır, çünki ağac həm də milli təbiətin mirası sayılır.
Pirangi Keşyu tək bir ağac olmasına baxmayaraq, görünüşü və yayılması ilə tam bir meşə təsiri bağışlayır. Onun qeyri-adi strukturu və məhsuldarlığı, eləcə də insanlar arasında yaratdığı maraq onu bənzərsiz və unudulmaz bir təbiət abidəsinə çevirir.
Ləman Vahid
