İnsan ən çox ürəyi və və ağzı ilə yalan danışır. Amma ağız yalan danışanda hamı bunu başa düşür. Ürək yalan danışanda isə, adətən, özü də inanır.
Düşüncə özünü həmişə haqlı hesab edir. Qəlb isə özünü hər zaman haqlı hiss etmək istəyir. Aralarındakı əsas fərq budur: biri “mən düzgünəm” deyir, digəri “mən xoşbəxt olmaq istəyirəm” deyir. Çox vaxt bu iki cümlə bir-biri ilə uzlaşmır.
İyirmi birinci əsrdə bizə “ağılla yaşa” deyirlər.
Heç kim demir ki, ağılla yaşa, amma qəlbin susmasın, yoxsa sən sadəcə optimallaşdırılmış bir alqoritmə çevriləcəksən…
Düşüncə plan qurur, qəlb isə o planı pozmaq üçün fürsət axtarır.
Düşüncə “bu sərfəli deyil” deyəndə qəlb “amma mənə xoşdur” cavabını verir.
Düşüncə “risk böyükdür” deyəndə qəlb “onsuz da həyat riskdir” deyib susur.
Ən maraqlı məqam odur ki, qəlb, demək olar ki, heç vaxt keçmişdə yaşamır.
Keçmişdə yaşayan düşüncədir – xatirələri təkrar-təkrar oyadan, “Nə üçün o gün belə demişdim?”; “Nə üçün getməmişdim?”; “Nə üçün susmuşdum?” suallarını sonsuz dövrəyə salan məhz odur.
Qəlb isə ancaq indi və gələcəkdə yaşayır. Ona görə də qəlb yaralananda belə tez-tez “bəlkə, bu dəfə fərqli olar” deyə ümid edir. Düşüncə isə dərhal statistika çıxarır: “Sən artıq üç dəfə eyni səhvi buraxmısan”.
Bəzən elə olur ki, qəlb uzun müddət susur.
İnsan “mən artıq hisslərimə inanmıram” deyir.
Bu, əslində, qəlbin susması deyil, sadəcə düşüncənin səsini qəlbin üstünə qalxan kimi qoymasıdır.
Amma qəlb susmur – o sadəcə içəridən divarlara dırnaq çəkir. O divarları bir gün ya özü dağıdacaq, ya da xaricdən biri gəlib döyəcək və o zaman bütün sistem çökəcək.
Fəlsəfəçilər min illərdir mübahisə edirlər: idarə edən qəlb olmalıdır, yoxsa ağıl?
Platon ağılı arabaya minən arabacıya bənzədirdi, hissləri isə qoşquya bağlanmış vəhşi atlara.
Amma mənə elə gəlir ki, həqiqət daha sadədir:
Ağıl istiqaməti göstərir.
Qəlb isə maşını sürmək istəyəndə benzin olur.
İkisi birdən yoxdursa, ya dayanırıq, ya da boş yerə yanırıq.
Sən hansı günlərində daha çox “düzgün” olmaq istəyirsən, hansı günlərində isə “xoşbəxt” olmaq?
Cavabın haradan gəlirsə, o gün sənin həqiqi rəhbərin odur.
Və bəlkə də, ən böyük sirlərdən biri budur: insan heç vaxt tamamilə ağılla yaşamır, amma bütün ömrü boyu özünü buna inandırmağa çalışır.
