Duyğu nədir? Bizi həyata bağlayan görünməz ipmi, yoxsa bəzən nəfəsimizi kəsən ağır yükmü? Duyğu insanın içində susmadan danışan bir səsdir. O səs bəzən pıçıldayır, bəzən qışqırır, bəzən də elə sakit olur ki, varlığını yalnız boşluqla hiss edirik. İnsan duyğuları ilə yaşayır, amma çox vaxt da elə duyğularının içində yorulur.
Duyğu həyatın insana toxunduğu yerdir. Sevincdə ürəyin genişlənməsi, ümiddə gözlərin işıqlanması, kədərdə sinənin daralması, qorxudan dizlərin əsməsi. Bunlar bədənimizin deyil, ruhumuzun reaksiyalarıdır. İnsan düşünə, plan qura, öyrənə bilər, amma hiss etmirsə, bütün bunlar mexaniki bir hərəkətdən o yana keçməz. Duyğu insanı canlı edən əsas qüvvədir.
Biz gülürük. Gülüş bəzən içdən, bəzən də yaraları gizlətmək üçün olur. İnsan bəzən o qədər ağrılar yaşayır ki, gülüş belə bir müdafiə mexanizminə çevrilir. “Yaxşıyam” deyirik, halbuki içimizdə qırılan şeylərin səsini özümüzdən başqa heç kim eşitmir. Elə anlar olur ki, duyğularımız bizi həyata bağlamaq əvəzinə, sanki həyatın içində boğur. O zaman insan duyğusuz olmaq, heç nə hiss etməmək istəyir. Nə sevinmək, nə kədərlənmək, nə ümid etmək, nə də qorxmaq. Çünki hiss etmək ağrıdır.
Ancaq duyğusuzluq azadlıq deyil. O sadəcə donmaqdır. Qışın ən sərt günündə hər şey necə hərəkətsiz qalırsa, duyğusuz insanın içi də elə olur. Nə ağrı var, nə sevinc, nə də həyat… Çünki həyat ziddiyyətlərin içindədir. Gülüş ağrının, sevinc itkinin, ümid qorxunun yanından keçərək dəyər qazanır. Duyğusuzluq insanı qoruyurmuş kimi görünür, amma əslində onu həyata bağlayan bütün körpüləri yandırır.
Bəzən isə həyat elə gözəl üzünü göstərir ki, insan duyğuları dibinə qədər yaşamaq istəyir. Bir körpənin gülüşü, sevdiyinin səsi, sakit bir axşamüstü, içdən gələn bir dua… Bu anlarda insan anlayır ki, bütün ağrılara baxmayaraq, duymaq yaşamağa dəyər. Çünki bu anlar olmasa idi, insan niyə dözərdi? Sabaha nədən ötrü ümid edərdi?
Duyğular bizi zəif göstərmir. Əksinə, duyğular bizim cəsarətimizdir: ağlaya bilmək gücdür; sevə bilmək riskdir; ümid etmək inaddır; bağlanmaq cəsarətdir. İnsan duyğularından qaçdıqca güclü olmur, sadəcə tənha olur. Çünki duyğular insanı insana bağlayır. Empatiya yaradır, anlayış doğurur, mərhəməti formalaşdırır. Duyğusuz bir dünyada nə sevgi olar, nə də ədalət.
Əlbəttə, duyğular həmişə bizi yormur demək də olmaz. Bəzən onlar bizi diz çökdürür. Elə ağrılar var ki, insanın içini parçalayır, elə itkilər var ki, insan əvvəlki insan olmur. Amma, bəlkə də, məsələ duyğuların varlığı deyil, onları təkbaşına daşımaqdır. Paylaşılmayan duyğu ağırlaşır, danışılmayan ağrı dərinləşir, basdırılan hiss isə gec-tez başqa bir formada üzə çıxır.
Duyğu nə bizi tam həyata bağlayır, nə də tam həyatdan soyudur. O sadəcə həyatın özüdür. Həyat kimi dəyişkən, qeyri-sabit, bəzən mərhəmətli, bəzən amansız. Duyğular bizi yaralayır, amma eyni zamanda da sağaldır. İnsanı yıxır, lakin yenidən ayağa qalxmağa da məhz duyğular vadar edir.
Bəlkə də, insanın vəzifəsi duyğusuz olmaq deyil, duyğularıyla yaşamağı öyrənməkdir. Onları boğmadan, amma onların əsiri də olmadan. Ağrını qəbul edib içində itməmək, sevinci yaşayıb ondan qorxmamaq. Çünki insan yalnız hiss etdikcə yaşayır. Hiss etməyi dayandırdığı an isə sadəcə mövcud olur.
